Pożyczka w rodzinie 2025

Pożyczka w rodzinie a podatek PCC – jak działa zwolnienie i kiedy trzeba złożyć PCC-3? Praktyczny poradnik

Pożyczki rodzinne to jeden z najczęstszych sposobów przekazywania sobie środków na większe wydatki: zakup mieszkania, remont, wkład własny czy rozwój firmy. I bardzo dobrze – wsparcie najbliższych bywa nieocenione.

Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy pojawia się pytanie:

„Czy taką pożyczkę trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego? A jeśli tak – kiedy i jak?”

Wiele osób słyszało o limicie, o deklaracji PCC-3, o 14-dniowym terminie, ale mało kto wie, że w niektórych przypadkach pożyczka w rodzinie może być całkowicie wolna od podatku – niezależnie od kwoty.

Poniżej wyjaśniam to krok po kroku, w prosty sposób, na podstawie:

• ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC),
• ustawy o podatku od spadków i darowizn (w zakresie definicji „najbliższej rodziny”),
• rozporządzenia Ministra Finansów z 25.11.2015 r.,
• oraz oficjalnej broszury Ministerstwa Finansów „Pożyczka między członkami najbliższej rodziny – zwolnienie z podatku PCC”.

1. Zwolnienie z podatku PCC – komu przysługuje?

Zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. b i c ustawy o PCC, pożyczka pieniężna może być całkowicie zwolniona z podatku, jeżeli jest udzielona między członkami tzw. najbliższej rodziny, czyli:

• rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki,
• dziadkowie, pradziadkowie,
• małżonkowie,
• rodzeństwo,
• pasierbowie, macocha, ojczym.

Do tej grupy zaliczają się również osoby z rodzin zastępczych (zgodnie z ustawą o pieczy zastępczej).

To oznacza, że sam fakt udzielenia pożyczki w rodzinie już otwiera drzwi do zwolnienia – ale aby faktycznie z niego skorzystać, trzeba spełnić kilka zasad.

2. Limit 36 120 zł – kiedy nic nie musisz zgłaszać?

To jedna z najbardziej praktycznych informacji:

Jeżeli od tej samej osoby w ciągu:

• roku bieżącego oraz
• 5 poprzednich lat

łączna wartość pożyczek nie przekracza 36 120 zł, to:

• nie składasz PCC-3,
• nie robisz przelewu na konto,
• nie płacisz podatku,
• nie załatwiasz żadnych formalności.

Przykłady:

• Mama pożycza Ci 20 000 zł → bez formalności.
• Brat pożycza 30 000 zł → bez formalności.
• Teściowa pożycza zięciowi 28 000 zł → także bez formalności.

To prosty i bardzo korzystny przepis.

3. Pożyczka powyżej 36 120 zł – tu pojawiają się obowiązki

Jeżeli łączna wartość pożyczek od tej samej osoby przekracza limit:

Trzeba spełnić dwa warunki, aby nadal korzystać ze zwolnienia:

1) Złożyć deklarację PCC-3 w ciągu 14 dni od zawarcia umowy

Nie ma możliwości przywrócenia tego terminu – nawet choroba czy wyjazd nie są usprawiedliwieniem.
Jeżeli złożysz PCC-3 po terminie, tracisz prawo do zwolnienia.

2) Udokumentować otrzymanie środków przelewem

A więc:

• przelew z konta pożyczkodawcy na konto pożyczkobiorcy,
• przekaz pocztowy,
• przelew na rachunek w SKOK.

I tyle.

Jeżeli oba warunki są spełnione → pożyczka jest wciąż całkowicie zwolniona z PCC, nawet jeśli wynosi 100 000 zł, 300 000 zł czy 1 000 000 zł.

4. A co, jeśli umowa pożyczki jest u notariusza?

To częste pytanie – i bardzo ważne.

Jeżeli pożyczka jest zawarta w formie aktu notarialnego:

• nie składasz PCC-3,
• to notariusz stosuje zwolnienie,
• ale nadal musisz posiadać dowód przelewu.

Dlaczego?
Bo urząd skarbowy może poprosić o dokumentację przy weryfikacji źródeł dochodu.

5. Najczęstsze błędy – z życia wzięte

Błąd 1. Gotówka przy pożyczce powyżej 36 120 zł

Pożyczka 80 000 zł „do ręki”, nawet w rodzinie, bywa zakwestionowana.
Brak przelewu = brak zwolnienia = podatek 0,5% lub nawet 20%.

Błąd 2. PCC-3 wysłane po terminie

14 dni to termin nieprzekraczalny.
Nie ma zwrotu zwolnienia nawet przy chorobie czy pobycie za granicą.

Błąd 3. Błędne mylenie pożyczki z darowizną

Jeśli rodzic daje pieniądze na „prezent”, a nie pożyczkę – wchodzą przepisy o darowiznach i zgłoszeniu SD-Z2.

Błąd 4. Brak sumowania pożyczek z 5 lat

Wielu podatników zapomina, że małe pożyczki sprzed lat również liczą się do limitu.

6. Najważniejsze przepisy, które warto znać

1. Dla dociekliwych (ale prostym językiem):

   Ustawa o PCC (Dz.U. 2023 poz. 170)

   • Art. 1 – pożyczka podlega PCC.
   • Art. 7 – stawki: 0,5% (podstawowa) lub 20% (sankcyjna).
   • Art. 9 pkt 10 lit. b i c – zwolnienie dla najbliższej rodziny.
   • Art. 10 – obowiązek złożenia PCC-3 do 14 dni.

   Ustawa o spadkach i darowiznach (Dz.U. 2023 poz. 1774, zm. 2025)

   • Definiuje „najbliższą rodzinę”
   • Określa zasady zgłaszania nabycia środków (SD-Z2) – ale tylko w przypadku darowizn.

   Rozporządzenie MF z 25.11.2015 r.

   • reguluje zasady pobierania PCC przez notariuszy.

   Broszura MF – „Pożyczka między członkami najbliższej rodziny – zwolnienie z podatku PCC”

   To oficjalne objaśnienie z przykładami.
   Potwierdza wszystkie opisane wyżej zasady.

7. Co warto zapamiętać?

• Pożyczki rodzinne do 36 120 zł → zero formalności
• Powyżej → PCC-3 + przelew
• Akt notarialny → bez PCC-3
• Pożyczki nie wykazujemy w PIT
• Brak przelewu może kosztować nawet 20% podatku

Potrzebujesz wsparcia? Chętnie pomogę

Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoja pożyczka rodzinna jest prawidłowo zgłoszona i w pełni zwolniona z podatku – zapraszam do kontaktu.
Wyjaśnię, podpowiem, pomogę wypełnić PCC-3 i uporządkuję całą dokumentację.

Kontakt – Liberta Anna Przytocka Pycka

Podobne wpisy